Ter bezinning: aantekeningen bij ‘Tijd is hoop’ Joke Hermsen, 2025
Hoop heeft met het onverwachte te maken.
Dit verwachten heeft iets gespannens, omdat we niet weten wat er te gebeuren staat, maar ook iets opgetogens; het is wat onze nieuwsgierigheid prikkelt. Het richt zich niet zo zeer op een concreet voorwerpt of situatie, wat dan hebben we eerder met een wens van doen, maar meer op abstracte zaken als het ‘goede’ de ‘vrijheid’ of een betere wereld.
Waarschijnlijk noemt Emily Dickens de hoop daarom ‘a thing with feathers’ een ding met veren dat neerstrijkt in de ziel en een lied zonder woorden zingt.
Want valt er nog wel iets te hopen als de aarde steeds meer opwarmt, (…) digitale technologieën onze levens dreigen over te nemen, de multimiljardairs de wereld vanuit hebzucht besturen, oorlogsgeweld aan de orde van de dag is en de ene politieke crisis op de andere volgt?
Moed komt overigens van ‘Mut’, gemoed, en niet zozeer van dapperheid of kracht, maar van een bewogen raken van het ‘gemoed’, van de ziel dus.
Maar moed is ook een politieke deugd, omdat het blijk geeft van de politieke bereidheid om het in de ziel ervaren onrecht tegen te gaan.
Ernst Bloch bleef zijn studenten voorhouden dat ze zelfstandig moesten nadenken en ondanks alles ook het dagdromen niet moesten verleren, omdat de dagdroom ‘de broedplaats van de verbeelding’ is en daarmee ook van de hoop.
Voor het behoud van de hoop zijn herinneringen belangrijk. We hebben ook een verleden vol belangrijke koerswijzigingen en ‘ overwinningen’ die de hoop voeden dat de wereld veranderd kan worden.’
‘Wie vooruit roeit, heeft zijn blik naar achteren’ schrijft Rebecca Solnit in Hope in Dark Times.
Radicale hoop: (Roman Krznaric) van het Latijnse ‘radix’ dat wortel betekent. Radicale hoop betekent geworteld zijn in bepaalde waarden en visies, en ondanks tegenslagen en teleurstellingen deze toch toegewijd blijven.
‘Onze hoop blijft altijd gevestigd op het nieuwe dat elke generatie voortbrengt,’ schreef Hannah Arendt.