Paaszondag, 5 april 2026

Oude cellen rond 2010

Op 14 april wordt er gestemd over de asielwetten in eerste kamer. Belangrijkste aspect van de wet is het strafbaar stellen van ongedocumenteerden strafbaar stellen van hulp geven aan deze personen. Het gevolg van deze wet zijn zijn dat ongedocumenteerden vastgezet kunnen worden volgens het strafbaar zijn van verblijf. Dit betekent dat mensen niet meer geholpen kunnen worden bij terugkeer, bijvoorbeeld door naar een ambassade te gaan. En hoelang duurt die detentie dan? En hoeveel cellen moeten er dan bijkomen? Het lijkt dus op vreemdelingendetentie, maar daar worden mensen vastgehouden met het plan om uitgezet te worden, wat in een derde van de gevallen slechts lukt. De rest komt weer op straat als uitzetting onmogelijk blijkt. Verder lijdt het tot meer dakloosheid, criminalisering, zorg mijden, en niet tot minder instroom. Er is tegen de asielwetten gedebatteerd, er zijn petities gehouden, kaarten acties, brieven gestuurd, en we hopen nog steeds dat dat een positief effect op de stemming heeft. Actie voeren kan nog steeds, zie Inlia.nl

Een nog groter schrikbeeld (voor mij in ieder geval) is asielzoekers opsluiten, inclusief minderjarigen. Dit bij binnenkomst in Nederland. Volgende brief is geschreven in februari werd deze brief geschreven.

Geachte leden van de Vaste Kamercommissie voor Asiel en Migratie,

Op 12 februari 2026 start u met de inhoudelijke behandeling van de Nederlandse implementatiewet van het EU Asiel- en Migratiepact. De ondertekenaars van deze brief vragen u de mogelijkheid om kinderen in detentie te plaatsen uit de wet te schrappen. Wij roepen u op om bij de nationale implementatie van het EU-Migratiepact: Kinderen (begeleid én onbegeleid) expliciet uit te sluiten van alle vormen van detentie. Dit vergt dat de wet zodanig wordt gewijzigd dat de mogelijkheid tot detentie van kinderen ondubbelzinnig en categorisch wordt uitgesloten. Niet-vrijheidsbenemende alternatieven voor detentie wettelijk te verankeren en toe te passen als standaardpraktijk. Het opnemen van de mogelijkheid om kinderen in detentie te plaatsen is een keuze. Het is géén verplichting vanuit het Europese Asiel- en Migratiepact. Het schrappen van deze bepaling brengt een effectieve uitvoer van het Pact niet in gevaar. Detentiebeleving bij kinderen leidt tot ontwikkelingsschade De juridische kaders zijn helder: kinderen mogen enkel in detentie worden geplaatst wanneer goed onderbouwd kan worden dat dit in hun belang is. Detentie heeft immers negatieve gevolgen op de mentale en fysieke ontwikkeling van kinderen, zoals internationaal breed erkend wordt. Recent onderzoek concludeert dat het detineren van kinderen buitensporige fysieke en psychologische schade veroorzaakt ongeacht de omstandigheden waarin zij worden vastgehouden. Een meta-analyse van 21 onderzoeken die gegevens van bijna 10.000 kinderen bevat laat zien dat van hen 42,2 procent een depressie en 32 procent een posttraumatische stressstoornis (PTSS) overhield aan detentie. De ernst van de gevolgen voor de geestelijke gezondheid nam toe naarmate de detentie langer duurde. Fysieke gezondheidseffecten, zo blijkt uit een ander onderzoek, zijn ondervoeding, tandcariës, vitamine D-tekort en klachten zoals hoofdpijn en bedplassen.4 Eerder onderzoek van de coalitie Geen Kind in de Cel (2014) toonde deze effecten ook aan. Een detentiebeleving is traumatiserend voor een kind en niet ondersteunend aan diens ontwikkeling. Kinderen detineren op basis van gezinseenheid schendt hun rechten Het detineren van kinderen om migratieredenen is expliciet in strijd met het internationaal recht en het voorgestelde wettelijke kader vormt een schending van kinderrechten. Gezinseenheid wordt als hoofdargument gezien om kinderen te kunnen detineren. Dit is juridisch onhoudbaar en schendt de rechten van kinderen. Het beginsel van gezinseenheid dient niet te worden gerealiseerd door gezamenlijke vrijheidsontneming, maar door het structureel inzetten van niet-vrijheidsbenemende alternatieven, waaronder gemeenschapsgerichte alternatieven, zoals een meldplicht, een verplichting om relevante identiteits- of reisdocumenten af te geven of het stellen van een financiële garantie. Concluderend Buitenstrafrechtelijke detentie van kinderen is niet in hun belang en nooit gerechtvaardigd. In elk wetgevingstraject, dus ook bij de implementatie van het EUAsiel en Migratiepact, moeten de belangen van kinderen een primaire overweging zijn. Er wordt gekozen voor een uiterst ingrijpende maatregel, zonder onderbouwing waarom Er wordt gekozen voor een uiterst ingrijpende maatregel, zonder onderbouwing waarom dit in het belang van het kind is en Het opnemen van de mogelijkheid om kinderen in detentie te plaatsen is een keuze waar kinderen de prijs voor betalen. Wij vragen u deze keuze niet te maken en het wetsvoorstel te wijzigen.

UNICEF Nederland,

Defence for Children Nederland,

VluchtelingenWerk Nederland,

Amnesty International Nederland,

Rode Kruis Nederland,

Save the Children,

INLIA Foundations,

Stichting LOS,

ASKV,

Werkgroep Kind in azc,

Kinderrechtencollectief

Inmiddels is de stemming in de tweede kamer geweest, het wetsvoorstel is met 105 stemmen voor aangenomen.

Nog steeds kunt u uw stem laten horen via ondermeer defence for children

Velen van u zullen zich nog herinneren dat ruim 20 jaar geleden toen wij hier begonnen met waken, er kinderen in de cel zaten, op de gewone detentieafdelingen.

Justitie heeft later de gesloten gezinslocatie laten bouwen, waar kinderen in een kindvriendelijke setting gevangen zitten, en hooguit voor 14 dagen, soms bij uitzondering meer. Wel in detentie helaas. Maar we gaan weer terug naar af als de eerste kamer er geen halt toe roept.

Wake 1 december 2024

Het is tijd om op deze plek te benoemen wat moet worden benoemd.

Op de Raad van Kerken vluchtelingendag in oktober begonnen wij de dag als volgt:

Met alle dagelijkse propagandastromen, waarin over vluchtelingen en vreemdelingen wordt gesproken alsof zij niet-menselijk zijn en alsof zij een bedreiging zijn voor ons bestaan, is het van levensbelang dat wij dergelijke haat-taal en dit soort negatieve beelden niet vanzelfsprekend of normaal gaan vinden. Dan is het goed te weten dat de joodse en de christelijke – en ook de islamitische en humanistische – tradities glashelder zijn over het belang van humaniteit, van naastenliefde en solidariteit, van het zien en liefhebben van de ander als een mens zoals wij zelf zijn.

Daarom ook werd voor die vluchtelingen dag , 26 oktober het volgende thema gekozen: Inspiratiedag onder het motto: Het meest humane asielbeleid ooit. Om een positief en menswaardig ander geluid te laten horen en samen uit te stralen dat het asielbeleid echt anders kán en ook anders moet,

willen we als samenleving niet door onze morele ondergrens heen zakken.

Zoals hier: Mannen die asiel willen aanvragen in België worden al sinds augustus niet in de opvang toegelaten. De druk op de opvang werd in augustus te groot . De staatssecretaris van België koos voor de kwetsbaren van de groep die asiel vraagt: vrouwen en kinderen. De moeilijkste beslissing ooit, zei ze: Mannen worden niet meer opgevangen in de opvang.

De mannen verdwijnen dus op straat en moeten wachten met de asielaanvraag. De daklozenopvang zit nu, vandaag vol. En mensen slapen in zelfgebouwde tentenkampen die geregeld worden Geruimd.

Dit strenger dan ooit asielbeleid in België heeft vast een afschrikwekkend effect . Maar. Het Aantal asielzoekers in België is vandaag groter dan ooit. Afschrikken weerhoudt deze mensen dus niet om te vluchten. Minister!

Veel Palestijnen komen nu aan de de Belgische grens, dat komt waarschijnlijk omdat ze al een netwerk met landgenoten hebben in België. Ze komen niet direct uit Gaza want die grenzen zijn al een jaar dicht zoals u weet. Als dat niet zo was was Gaza verlaten door iedereen. De asielzoekers aan de Belgische grens hebben het land al eerder verlaten kunnen nu niet terugkeren naar huis. Inmiddels is het aantal asielzoekers meer gegroeid.

Ook vrouwen en kinderen krijgen niet allemaal opvang meer. Voor twee van de drie asielzoekers is geen opvang meer te vinden. Daar zitten vooral dublinclemanten tussen, ze moeten terug naar het land waar ze al asiel hebben aangevraagd.

In Nederland is de opvang nog toereikend, er slapen geen mensen buiten in Ter Apel. Dat de omstandigheden slecht zijn voor kinderen is al gebleken, en nu blijkt dat ook zwangere vrouwen en hun ongeboren kind lijden onder de situatie. Dat blijkt uit onderzoek van het Erasmus Medisch Centrum naar geboortezorg voor asielzoekers en statushouders. Aldus Defence for Children.

Hoogleraar verloskunde Arie Franx zegt “Elke vrouw in Nederland heeft ongeacht achtergrond of status recht op dezelfde kwaliteit van geboortezorg. Je moet voor jouw patiënt zorgen zoals je voor je moeder, zus of dochter zorgt. En dat doen we nu niet.” De rechten staan vermeld in ons wetboek art 2, en kinderrechtenverdrag art. 24

Uit eerder onderzoek van het Erasmus blijkt dat geboortesterfte bij baby’s van asielzoekers ten minste anderhalf keer zo vaak voorkomt als bij andere baby’s in Nederland.

Stress door verhuizing van de ene opvang naar de andere, het missen van controles. In vreemdelingendetentie is de stress nog hoger. En medische zorg is daar voorhanden, maar geboortezorg niet. Martin Vegter, juridisch adviseur migratie bij Defence for Children Nederland, vertelt: “Het is onaanvaardbaar dat vrouwen willens en wetens in zo’n stressvolle situatie worden gebracht waarvan bekend is dat die risico’s met zich meebrengt voor het verloop van de zwangerschap. Van het detineren en uitzetten van zwangere vrouwen wordt nu alleen afgezien in de zes weken vóór de uitgerekende datum en zes weken na de bevalling, maar de risico’s van stress zijn niet beperkt tot die laatste zes weken van de zwangerschap. Vorig jaar speelde een zaak van een zwangere vrouw die uiteindelijk 33 dagen in de Gesloten Gezinsvoorziening in Zeist was opgesloten. Zij was zes maanden zwanger toen zij in bewaring werd gesteld en zeven toen zij weer vrij kwam. Er moet een einde komen aan deze praktijk voordat het een keer echt misgaat.”

Het Erasmus beveelt aan om de geboortezorg én de asielopvang van zwangere vrouwen te concentreren op een aantal locaties in Nederland. Dit maakt het mogelijk om expertise op te bouwen en alle noodzakelijke tests uit te voeren, terwijl zwangere vrouwen niet meer hoeven te reizen naar de verloskundige.

Het COA erkent in een reactie op het onderzoek de problemen en benadrukt het belang van stabiele en langdurige opvanglocaties en daarmee op het behoud van de Spreidingswet. Defence for Children Nederland ondersteunt deze aanbeveling

De gevolgen van gebrekkige geboortezorg voor zwangere vrouwen in opvangcentra en hun baby’s laten opnieuw zien hoe belangrijk het is om een einde te maken aan slechte noodopvang en gedwongen verhuizingen. Dit is essentieel zodat aanstaande moeders een gezonde zwangerschap kunnen doormaken zonder onnodige risico’s. Hiermee kan worden voldaan aan de verplichting uit het kinderrechtenverdrag om te voorzien in passende pre- en postnatale zorg en het ongeboren kind te beschermen tegen prenatale gezondheidsschade, ongeacht de achtergrond of status van de moeder.

Naast de aanbevelingen van de onderzoekers roept Defence for Children Nederland de regering op om zwangere vrouwen niet langer bloot te stellen aan stress door hen in vreemdelingenbewaring te stellen.   

Ik besluit met woorden van Jan Pronk.

“Hoop is een soort van idee-fixe.

Je bent de hoop.

Je moet hoop waarmaken.

Je moet hoop realiseren.

Die hoop realiseert zichzelf niet zomaar boven de hoofden van de mensen.

Je moet handen en voeten geven aan de hoop.

Jij bent het.”

Dat is te zien bij Kerkasiel Kampen. Het gezin Babayants is daar veilig, zij waren in juli in de vreemdelingendetentie ingesloten. Waarover later meer.

KerkasielKampen.nl

Formailiteit

Foto van een man liggend  op een stapelbed in een kleine kamer

September 2012

Minister Leers googelde met uitzetcijfers, stelt de kamer begin augustus vast. Leers lijkt er belang bij te hebben het aantal uitzettingen te overdrijven. Opschepperij? Afschrikking?

Ondertussen bracht De Nederlandse ombudsman afgelopen maand een vernietigend rapport uit over het detentiebeleid. De Nationale ombudsman constateert dat vreemdelingen in vreemdelingenbewaring verblijven onder een niet passend regime waardoor het respect voor de eerbiediging van grondrechten van vreemdelingen ernstig onder druk komt te staan. Dit vindt zijn oorzaak voor een deel in het feit dat vreemdelingenbewaring onvoldoende fungeert als een ultimum remedium en de overheid blijft hangen in de onjuiste veronderstelling dat vreemdelingen maar een relatief korte periode in vreemdelingenbewaring verblijven.

Daarnaast is van belang dat in het huidige regime geen recht wordt gedaan aan het gegeven dat vreemdelingenbewaring een bestuursrechtelijke maatregel is, met als enig doel te voorkomen dat een vreemdeling zich onttrekt aan uitzetting, en niet bedoeld is als bestraffing. Daarbij komt dat de uitvoering van de vreemdelingenbewaring in een aantal opzichten het regime voor vreemdelingen nog soberder is dan voor strafrechtelijk gedetineerden. Voorbeelden hiervan zijn het gebruik van meerpersoonscellen bij het niet mogen verrichten van arbeid en het lange verblijf op cel: namelijk van 16.30 uur ‘s middags tot 8.00 uur de volgende ochtend.

Vele gezaghebbende instanties zoals de Inspectie voor de Sanctietoepassing, De CPT, Amnesty International, Justitia et Pax, hebben het huidige regime bekritiseerd en tal van aanbevelingen gedaan. Diverse malen is al geconstateerd dat de wijze waarop nu invulling wordt gegeven aan de bewaring in strijd is met mensenrechten. Deze kritiek heeft wel geleid tot enkele aanpassingen binnen het dagprogramma maar heeft nog niet geleid tot een wezenlijk andere invulling van het regime. Ondanks toezeggingen op een aantal punten. Een van de oorzaken die hiervoor genoemd worden, is dat steeds de Penitentiaire Beginselenwet als uitgangspunt wordt genomen.

Daarnaast bestaan in de praktijk, buiten de zogenoemde gezinslocaties, nauwelijks alternatieven voor vreemdelingenbewaring. Overigens leidt de huidige wijze van werken niet tot meer uitzettingen en is vreemdelingenbewaring economisch gezien een kostbaar middel. Dat weet meneer Leers ook wel.

De minister reageerde onder meer dat begin dit jaar proeven zijn gestart met alternatieven voor vreemdelingendetentie, ZOALS meldplicht, borgsom, verblijf in asielzoekerscentra of een vrijheidsbeperkend centrum met terugkeerbegeleiding en het financieren van projecten van organisaties, vaak lokaal gesteund door gemeenten en kerken, gericht op duurzame terugkeer (bijv. met opleidingen en psychosociale begeleiding).

De Nationale ombudsman signaleert volgens Leers  terecht dat de proeven nu nog kleinschalig zijn. Na afloop van de proeven moet eerst bekeken worden of de alternatieven er niet toe leiden dat vreemdelingen zich aan terugkeer onttrekken. Bij de evaluatie van de proeven kunnen de aanbevelingen van de Nationale ombudsman mogelijk een belangrijke bijdrage leveren.

Dat zou ik bijna goed nieuws willen noemen.

Maar je zal het maar zijn. Gevlucht. Gehoord. Gestopt in een AZC. Gewogen. niet mogen werken aan je toekomst. Wachten. Afhankelijk zijn. Wachten. Negatieve beschikking. Weer vrezen dat je onveilig bent.  Lang wachten. Ten slotte uitgeprocedeerd.

De Raad van Staten komt er aan te pas, kijkt of de procedure klopt en stemt in met het besluit. Nog meer vrezen voor je veiligheid. Besluiten om niet mee te werken aan uitzetting, omdat je weet DAAR niet veilig te zijn.

Kiezen voor de illegaliteit. Tot je dan wordt opgepakt. 

Het verhaal van Ram begint twee weken terug.  Ram is niet zijn naam natuurlijk. Zijn vriendin vertelt:

In de nacht van zondag op maandag werd één van mijn ergste nachtmerries waarheid, om 4 uur ’s nachts kreeg ik namelijk een telefoontje van vanuit het politiebureau: hij was op zijn werk gearresteerd… mijn lieve vriend . Hij is afkomstig uit Afghanistan en hij is al enige tijd uitgeprocedeerd.

Ram wordt gedetineerd in Rotterdam. De advocaat ziet kleine kans een nieuwe procedure te kunnen opstarten. Vriendin zegt daarover

Zijn procedure heb ik eerder al eens uitgebreid bestudeerd… in de stukken las ik dat zijn geloofwaardigheid in twijfel getrokken werd puur en alleen om het feit dat hij zijn reis niet kon staven met tickets en “hotelboekingen” enzo…
Zijn reis heeft een paar maanden geduurd… op, in en onder gammele trucks, bussen, in achterbakken van auto’s etc. die helaas geen van allen “tickets” van de desbetreffende etappes overhandigden als bewijs voor de Nederlandse overheid…

Ofwel, hij kon alleen maar over zijn reis vertellen en geen één reisdocument laten zien… er is gevraagd naar kleuren van auto’s, types, nummerplaten, plaatsen van overnachtingen etc. Ik was verbaasd over hoeveel Ram nog op heeft weten te hoesten… alsof je nummerborden gaat lopen onthouden, als je vlucht voor je leven…
    Daardoor en alleen maar daardoor werd zijn geloofwaardigheid over zijn reis in twijfel getrokken en daarmee dan ook maar meteen zijn motivatie om te vluchten… Dat werd in eerste instantie gewoon geheel aan de kant geschoven en daar werd niet eens naar gekeken… en dat terwijl er de nodige familieleden vermoord zijn en er ook de nodige dreigementen geuit zijn…

  Een nieuwe procedure kan alleen geopend worden bij nieuwe feiten of genoeg aanvullend bewijsmateriaal bij de reeds gegeven feiten…

Zo wordt bijvoorbeeld gevraagd of er geen aangifte van de moorden gedaan is bij de politie….logische vraag in Nederland…. voor Afghanen “een lachertje”…. politie functioneert daar niet zoals hier gebruikelijk is en wordt steeds meer geïnfiltreerd door de Taliban… mensen zijn bang en de meeste mensen daar moeten niet zo heel veel van de politie hebben, ze hebben er totaal geen vertrouwen in… “aangifte doen, wat is dat?”

Als Ram in Rotterdam zit kan hij bellen naar zijn vriendin, vanuit zijn eigen cel. Dat kan in Zeist niet, maar misschien ooit ..

Over het verblijf in Rotterdam zegt vriendin ondermeer

“Daarbinnen” gaat alles maar dan ook werkelijk alles met formuliertjes …. en dat drijven ze echt heel ver door….

1 voorbeeld
Als Ram mij wil schrijven, moet hij op de afdeling waar hij zit maar om een blaadje vragen. Dat heeft hij gedaan en daar heeft hij een mooie brief van geschreven. 
Posten via de interne “post” , inclusief bestellen van postzegels en enveloppen zou anderhalve week duren. Die brief kan hij ook niet aan vriendin overhandigen.
“nee, dat mag niet … zijn handgeschreven briefje van 1 A4-tje daar moet hij  een “uitvoerformulier” voor schrijven.  Dan moet hij het posten in de “uitvoerbrievenbus” of zoiets. Dan gaat iemand ernaar kijken of het daadwerkelijk uitgevoerd mag worden en als dat zo is, kan ik het briefje (samen met het door mij ondertekende uitvoerformulier) dan bij het volgende bezoek meenemen naar huis… al die handelingen voor dat ene kleine briefje…

Het kan zo veel humaner, zo veel rechtvaardiger, zo veel minder omslachtig en dus volgens mij ook veel goedkoper… ondanks alle formulieren en 8 keer vragen om een paracetamolletje i.v.m. buikklachten, heeft Ram dat paracetamolletje tot op heden nog steeds niet gehad… dat zit kennelijk nog ergens in de molen…

Eten wordt 1 keer per dag gebracht, ’s ochtends rond een uur of 9, daar moet je het de hele dag mee zien te doen… 8 tot 10 sneden brood, boter, iets van chocoladebeleg, één dag kreeg hij 5 plakjes kaas erbij, een andere dag wat salami en de derde dag moest hij het dus alleen met dat chocoladebeleg doen… 
        Je krijgt 1 stuk fruit voor de hele dag en daarnaast 1 magnetronmaaltijd waar Ram in ieder geval niet genoeg aan heeft. Die magnetronmaaltijd zit dus bij dat broodpakket wat ’s ochtend gebracht wordt en wat ze dan zelf mogen opwarmen in een magnetron in de cel.
         Niets van een gezamenlijk eetmoment ofzo, eten vindt dus altijd alleen op cel plaast (of met zijn 2-en, als je met zijn 2-en zit)… als je er niet genoeg hebt , kun je  tegen betaling eten bijbestellen maar daarvoor geldt dezelfde besteltermijn als voor toiletartikelen, enveloppen etc. Dat eten kan je dan bereiden in een keuken ALS je celdeur open is. Dat betekent dus dat in het geval je niet genoeg hebt aan de magnetronmaaltijd je ervoor moet zorgen dat je vòòr 16.30 uur je extra maaltijd klaar gemaakt hebt en genuttigd hebt… ik weet niet hoe laat jullie altijd jullie diner eten, maar mijn tijdstip is het niet…

Het is vernederend, zo vernederend allemaal… dat is ook precies het woord wat paste bij mijn gevoel toen ik afgelopen vrijdag dat gebouw binnenliep en bij hem op bezoek ging… één grote vernedering, dat is het… niets meer en niets minder… en dat noemt onze regering “humaan” en binnen onze rechtstaat schijnt het gewoon allemaal te mogen… in wat voor rechtsstaat leven wij dan eigenlijk ????
Wat ook zo vernederend was, zo vertelde Ram, was het feit dat hij bij binnenkomst zichzelf helemaal uit moest kleden en dan ook nog eens in zijn nakie 3 keer moest bukken… waarom???? Hij is toch geen drugssmokkelaar, hij heeft niets crimineels gedaan, hij is niet veroordeeld ofzo en waarom dan deze behandeling???

Dit zijn de vragen die ook wij graag willen stellen aan de minister.

Ik hoef u , hier aanwezig bij de wake niet te vragen wat uw stem op 12 september betekent voor mensen als Ram.

Mocht u het nog niet weten wat te kiezen.. de raad van Kerken heeft een prima overzicht geschreven van de partijprogramma’s inzake vreemdelingen. http://www.raadvankerken.nl/?b=2069

En Amnesty is een actie gestart om de kandidaat-Kamerleden te bevragen over hun plannen met de detentie van vreemdelingen.

Wij kunnen kiezen voor hen die geen keuze hebben.

Tetske Haalboom